Motto tygodnia:

Na żadnym zegarze nie znajdziesz wskazówek do życia.

Zarejestruj się! | Zaloguj

Terapia rodzin

Dodany: 2010-08-23 20:10:44 przez

---

 

 

opracowała: Izabela Ciachorowska

 

Terapia rodzin jest formą psychoterapii, w której biorą udział poszczególni członkowie rodziny. Praca z rodziną opiera się na przekonaniu, że siła i zasoby całej rodziny są podstawowym źródłem wsparcia i czynnikiem leczącym dla tych członków, którzy przeżywają określone trudności. Co więcej ta forma psychoterapii zakłada, że problem określonej osoby nie jest spowodowany przez nią samą, ale w jego powstaniu i utrzymywaniu bierze udział cała rodzina. Te założenia pozwalają znacznie szybciej rozwiązywać problemy, z którymi zgłaszają się członkowie rodzin niż gdyby miało to miejsce w tradycyjnym modelu psychoterapii, w którym bierze udział tylko jedna osoba.

Zdjęcie: flickr/eric.surfdude

 

Nie mniej podobnie jak w psychoterapii indywidualnej, również w terapii rodzinnej możemy wyróżnić poszczególne kierunki. Mianowicie podejście psychoanalityczne oraz psychodynamiczne, pochodzące z teorii związku z obiektem, podejście behawioralne, transgeneracyjne oraz oparte o teorię systemów. W Polsce oraz w Europie najbardziej popularnym kierunkiem w terapii rodzin jest podejście systemowe. Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze język opisu relacji rodzinnych jak również technik terapeutycznych jest prosty i zrozumiały. Po drugie czas terapii jest stosunkowo krótki, trwa bowiem od kilku do kilkunastu sesji. Po trzecie nie wymaga obecności wielu pokoleń na sesji terapeutycznej. Terapeuci najczęściej ograniczają sesje do zaproszenia rodziny prokreacyjnej, czyli rodziców i ich dzieci. Tylko w przypadku, kiedy ustalą, że w problem mogą być zaangażowane inne osoby, wówczas proszą o przybycie również ich. Nie mniej ze względu na bardzo interesujące opisy relacji rodzinnych oraz na możliwość spotkania się z prowadzeniem terapii rodzinnej w innej konwencji w Polsce, postaram się pokrótce opowiedzieć o każdym z nich.

 

[REKLAMA]

 

• Podejście psychoanalityczne traktuje całą rodzinę, która uczestniczy w terapii jako jednego pacjenta. Terapeuta analizuje nieświadome fantazje, skojarzenie i sny. Prowadzone są rozważania na temat przeniesienia i przeciwprzeniesienia, aż do osiągnięcia przez rodzinę wiedzy na temat nieświadomych konfliktów, które mają miejsce w relacjach rodzinnych. Jest to podejście dość statyczne przez co czas trwania terapii jest długi, nawet do kilku lat. Warto zaznaczyć, że podejście psychoanalityczne odegrało dużą rolę nie tyle w terapii rodzinnej, ile w małżeńskiej. Terapeuci psychoanalityczni często używają terminu koluzja, które oznacza nieprawidłowe funkcjonowanie pary związane z niezaspokojeniem, nieświadomych, tych samych potrzeb z okresu dzieciństwa. W rezultacie partnerzy nie przejawiają wobec siebie autentycznych uczuć i postaw, ale związane ze znaczącą osobą w dzieciństwie.

 

• Podejście behawioralne skupia się na nieprzystosowawczych lub uważanych za takie zachowaniach poszczególnych członków rodziny, które są rozpoznawane, a potem za pomocą określonych strategii eliminowane i zastępowane bardziej pożądanymi. Najczęściej terapeuci stosują technikę kontraktu. Polecają, aby członkowie rodziny lub małżonkowie stworzyli listę zachowań w ich ocenie negatywnych, która potem jest negocjowane. Za oczekiwane zachowania przydzielane są kwitki, które następnie wykorzystywane są przy nauce komunikacji. W Polsce nie istnieją ośrodki, które zajmowałyby się terapią rodzin w takim podejściu.

 

• Podejście transgeneracyjne zakłada, że problemy rodziny prokreacyjnej wynikają z nieprzepracowanych trudności w relacjach w poprzednich pokoleniach jak również z połączenia pokoleń rodziny tzw. lojalnościowymi więzami. Kiedy mamy do czynienia z głębokimi więziami, wówczas dzieci nie mogą oddzielić się emocjonalnie od rodziny i kierują swoje działania w taki sposób, aby być lojalni wobec rodziców. Na przykład syn może wieść udane życie małżeńskie, ale swoim zachowaniem doprowadzi do rozwodu, aby pokazać matce, że jest dla niego najważniejsza. Podobnie jest z dziedzictwem- systemem oczekiwań przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Wyraża się to w tym, że jeśli nasi rodzice mieli skłonność do poniżania Nas, my również będziemy zachowywać się w podobny sposób wobec własnych dzieci. Obecnie w Polsce nie prowadzi się terapii w tym podejściu. Nie mniej wykorzystuje się pewne jego założenia. Mianowice wielu terapeutów rodzinnych docenia wartość historii rodzinnych i relacji rodzinnych w postawaniu różnych trudności i jednocześnie w tłumaczeniu zaistniałych. Ważną techniką pracy jest wówczas gen ogram.

 

• Terapia systemowa mieści w sobie kilka kierunków. Zakłada, że rodzina jest systemem, który składa się z elementów- członków współoddziałujących na siebie. Wystarczy zmienić jeden element, by cały system uległ zmianie. Wśród głównych kierunków można wyróżnić:

- Interakcyjno-komunikacyjna terapia rodzin nawiązuje do teorii komunikacji. Terapeuci tej orientacji uważają, że problemy człowieka wiążą się z nieprawidłową komunikacją, która wynika z relacji komplementarnych, czyli takich, w których możemy wyróżnić osobę dominującą i podległą. Trudności osoby upatrują również w wydawaniu sprzecznych komunikatów np. kiedy, ktoś mówi miło Cię widzieć i ma smutną minę. Terapia polega na analizie wzorców komunikacji i zmianie ich na bardziej efektywne

 

- Strategiczna terapia rodzin zakłada, że aby zmienił się jeden z członków systemu, zmianie musi ulec cały system. Co więcej objaw jest traktowany jako tendencja do zachowania homeostazy w rodzinie. Terapeuci, którzy pracują w tym podejściu zastanawiają się jaką funkcję pełni i odnoszą się tylko do obecnego kontekstu, pomijając historię rodziny. Uważają także, że wgląd nie jest potrzebny do zmiany. Często stosują techniki paradoksalne oraz pozytywne przeformułowania.

 

- Strukturalna terapia rodzin również spostrzega rodzinę jako system. Różnica polega na tym, że w systemie dostrzega inne podsystemy, które w zależności od hierarchii posiadają większy zakres władzy i tworzą strukturę rodziny. Na przykład podsystem rodzicielski ma większą władzę niż podsystem dzieci. Objaw czyli problem osoby traktowany jest jako zatarcie granic w rodzinie i brak elastyczności rodziny na zmiany związane zarówno z cyklem życia rodziny (dorastanie dzieci, odchodzenie dzieci z domu) jak i z wydarzeniami z zewnętrznymi np. zmianami społecznymi. Terapia polega na pracy nad zachowanie prawidłowych granic, zwiększaniem elastyczności rodziny oraz analizowaniem wzorów postępowania.

 

- Mediolańska szkoła terapii rodzin pochodzi z ogólnej torii systemów i teorii komunikacji. Terapeuci reprezentujący ten kierunek uważają, że rodzina tworzy samoregulujący się system, a każde zachowanie niesie ze sobą komunikat. Co więcej wzorce komunikacyjne są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Podobnie jak terapeuci poprzednich kierunków uważają, że problem pacjenta jest objawem, do którego powstawania przyczynia się cała rodzina. Na objaw należy więc patrzeć z perspektywy jego funkcjonalności. W pracy terapeutycznej stosuje się przeformułowania pozytywne, paradoksy, pytania cyrkularne. Stawia się również hipotezy, które mają dostarczyć informacji na temat funkcji objawów. Często terapia prowadzona jest przez dwóch terapeutów, z których jeden jest bardziej aktywny a drugi, zwany ko terapeutą mniej. Terapeuci pracują również z użycie tzw. lustra weneckiego, za którym znajduje się zespół terapeutyczny. Zespół ów obecny jest przez całą sesję terapeutyczną. Ma za zadanie obserwować rodzinę i tuż przed końcem terapii dzielić się swoimi spostrzeżeniami z terapeutami i rodziną.

 

 

 

Namysłowska I.(2000) Terapia rodzin. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii

Goldenberg H. I (2006) Terapia rodzin. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego