Motto tygodnia:

"Z miłością jest jak z masłem, od czasu do czasu trochę chłodu utrzymuje ją w świeżości"

Zarejestruj się! | Zaloguj

Kochać za bardzo. Oblicza współuzależnienia

Dodany: 2010-09-03 23:09:32 przez

---

Współuzależnienie

 

Opracowała: Paulina Paryska

 

Współuzależnienie można określić jako utrwaloną formę funkcjonowania w długotrwałej, trudnej i niszczącej sytuacji życiowej, związanej z patologicznymi zachowaniami partnera, ograniczającą w sposób istotny swobodę wyboru postępowania, prowadzącą do pogorszenia własnego stanu i utrudniającą zmianę własnego położenia na lepsze (Mellibruda i Sobolewska, 1997; za: Strelau, 2007).

 

[REKLAMA]

 

Wspołuzależnienie jest zaburzeniem funkcjonowania, które wiąże się z postawami szkodliwymi dla siebie, odczuwaniem przymusu kontroli i odpowiedzialności, zaniedbywaniem własnych potrzeb, lękiem przed zmianą i samotnością. Jest patologicznym wzorem przystosowania, polegającym na podtrzymywaniu zaburzonego systemu rodzinnego. Funkcjonowanie osoby współuzależnionej charakteryzuje się (bazując na chorobie alkoholowej):

 

- nadmierną koncentracją myśli, uczuć i zachowań żony wokół alkoholowego stylu życia męża,

- odczuwaniem przymusu kontrolowania picia męża i złudną nadzieją na utrzymanie tego picia w bezpiecznych granicach,

- utrwaleniem się sztywnego schematu kontaktów z mężem, obejmującego okresy picia i nie picia,

- koncentracją życia emocjonalnego wokół oczekiwania na chwilę uśmierzenia bolesnych przeżyć i automatycznym hamowaniem przyjemnych stanów, pojawiających się w sprzyjających okolicznościach,

- poczuciem niemożności rozstania się z partnerem na zawsze i paradoksalne umacnianie się związania po kolejnych incydentach alkoholowych lub próbach odejścia (Mellibruda i Szczepańska, 1988; za: Strelau, 2007).

 

Już w latach 80-tych traktowano współuzaleznienie jako zaburzenie, które jest bezpośrednim i prawie automatycznym następstwem stałego przebywania z osobą uzależnioną. Ujawnia się ono w zmaganiach członków rodziny z osobą uzależnioną, mających na celu zapanowanie nad jej nałogowym zachowaniem. Osoba współuzależniona uporczywie stara się zapanować nad uzależnieniem bliskiej osoby, przy czym zapomina o własnych sprawach i staje się niejako elementem jej choroby. Wiąże się to z szeregiem bolesnych przeżyć, rodzących zaburzenia emocjonalne zwane objawami współuzależnienia.

Osoba współuzależniona odczuwa chaos emocjonalny. Czuje się zagubiona, niepewna, bezradna. Zaprzecza jawnym faktom problemu uzależnienia danego członka rodziny. Próbuje łagodzić skutki jego nałogu, ukrywa przed otoczeniem incydenty nałogowe oraz niezdolność do obrony własnych praw i interesów dzieci. Usilnie próbuje usprawiedliwić alkoholika, unika konfliktów, doświadcza zaburzeń poczucia odpowiedzialności – przyjmuje nadmierną odpowiedzialność lub zupełnie uchyla się od niej.

Osoby współuzależnione doświadczają chronicznego napięcia i przeciążenia emocjonalnego. Towarzyszą im często emocje strachu, lęku, gniewu, napięcia, wstydu, smutku, upokorzenia. Strach i lęk wynika z nieustannych zagrożeń, jakie niesie ze sobą styl życia osoby uzależnionej, jak i z rozpadu więzi rodzinnych, który powoduje ten styl a które są niezbędne dla zapewnienia członkom rodziny poczucia bezpieczeństwa. Lęk ten z czasem uogólnia się na kontakty z innymi ludźmi i utrudnia nawiązywanie pozytywnych relacji. W tworzeniu satysfakcjonujących znajomości przez osoby wspóuzależnione staje na przeszkodzie również odczuwany gniew. Osoby takie, frustrowane zachowaniem osoby uzależnionej i nie mogące okazać swojej złości bezpośrednio jemu, kierują ją na otaczający ich świat albo siebie samych. To drugie jest również niekorzystne, sprzyja bowiem budowaniu negatywnego stosunku do siebie samego, w zadręczaniu siebie. Widząc rozpadające się życie rodzinne, osoby współuzaleznione popadają również w głęboki smutek i przygnębienie. Doświadczając ogromu strat emocjonalnych, czują się bezradne wobec całokształtu sytuacji. Osobom współuzaleznionym nie obcy jest również wstyd. Starają się one ukryć przed światem problem uzależnionej osoby. Czują się napiętnowane, podejmują się nadmiernej kontroli siebie i innych. Nagminnie unikają innych ludzi oraz przesadnie czuwają nad sytuacjami, w które wchodzą.

U wielu członków rodzin, w których jedna z osób jest uzależniona z czasem pojawia się przykry i złożony stan psychologiczny, zwany poczuciem krzywdy. Wiąże się on ściśle z poczuciem bezsilności, bezradności, niesprawiedliwości. Co gorsza, stan ten może utrwalić się w psychice i odgrywać znaczącą rolę w życiu osoby, prowadząc do szeregu problemów emocjonalnych. Osoby takie odgradzają się od własnych potrzeb, zaniedbują je. W miejsce tego nadmiernie koncentrują się na zaspokajaniu potrzeb innych ludzi, przejawiając tendencje do wchodzenia w bliskie związki z osobami ujawniającymi zaburzenia osobowości czy uzależnienie od substancji chemicznych.

Do rozpoznania współuzależnienia nie jest wystarczające stwierdzenie, że dana osoba mieszka z osobą uzależnioną. Istnieją dwa główne czynniki determinujące współuzależnienie ,tj.:

I. Sposób reagowania danej osoby na szkodliwe zachowania nałogowe członka rodziny.

II. Wysokość ceny, jaką dana osoba jest w stanie zapłacić za utrzymanie pozorów normalności w rodzinie.

Współuzależnić może się osoba zarówno z własnymi problemami życiowymi czy emocjonalnymi, jak i osoba zupełnie zdrowa. W powstaniu i rozwoju współuzależnienia decydujące będzie to, czy osoba narażona na współuzaleznienie będzie potrafiła zmienić powstały układ lub opuścić go. Jeżeli przywyknie do tego układu, niezbędna może okazać się psychoterapia, w trakcie której osoba współuzalezniona będzie uczyła się wyzbyć sztywnych i nieskutecznych schematów własnego zachowania.

 

 

Bibliografia

Strelau, J. (2006). Psychologia. Podręcznik akademicki. TOM3. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.