Motto tygodnia:

"Z miłością jest jak z masłem, od czasu do czasu trochę chłodu utrzymuje ją w świeżości"

Zarejestruj się! | Zaloguj

Człowiek w obliczu stresu zawodowego

Dodany: 2010-09-05 14:21:37 przez

---

Stres pojawiający się w miejscu pracy, zwany również zawodowym, możemy zdefiniować jako stan napięcia psychicznego, który pojawia się w obliczu trudnego zadania przed którym staje człowiek i które stanowi dla niego istotne wyzwanie, a zmagania z nim powodują wyczerpanie energetyczne człowieka i jego zasobów. Innymi słowy stres jest reakcją na sytuacje, w której wymagania przewyższają posiadane przez człowieka zasoby do poradzenia sobie z zadaniem. To czy dana sytuacja zostanie określona jako stresująca zależy m.in. od indywidualnej i subiektywnej oceny poznawczej oraz od właściwości osobowościowych człowieka. Dlatego też ta sama sytuacja i podobnie działające stresory mogą stanowić dla jednych źródło ostrego stresu a wobec innych stanowić zdarzenie neutralne lub wywoływać emocje pozytywne. Zróżnicowanie osobnicze w odbiorze i przeżywaniu sytuacji stresowych, wiąże się również z indywidualną odpornością czy podatnością na stres jak i z wyborem stosowanych strategiach radzenia sobie ze stresem.

 

[REKLAMA]

 

Stres w pracy dotyczy w wielu wykonywanych zawodów i często jest jego nieodzownym elementem, wpisanym w specyfikę pracy. Według Oniszczenki w rankingu dziesięciu najbardziej stresujących zawodów, plasują się takie specjalności jak: górnik, policjant, budowlaniec, dziennikarz, pilot samolotów pasażerskich, strażnik więzienny, pracownik reklamy, stomatolog, aktor i polityk.

Do najczęstszych stresorów występujących w miejscu pracy możemy zaliczyć: Ilościowe przeciążenie pracą, które obejmuje nałożenie na pracownika zbyt dużej ilości i formatu zadań wymagających znacznego wysiłku fizycznego lub umysłowego oraz jakościowe przeciążenie pracą, obejmujące nałożenie na pracownika obowiązku wykonywania zadań zbyt skomplikowanych, niejasnych i nadmiernie złożonych. Innym, powszechnym stresorem jest presja czasu, która polega na znacznych ograniczeniach czasowych jakimi dysponuje pracownik do zrealizowania powierzonego mu zadania czy posiadanych obowiązków. Kolejne możliwe stresory to monotonia w miejscu pracy - szczególnie w zakładach produkcyjnych, brak wsparcia społecznego czy niesprawiedliwe traktowanie pracowników - głównie przez osobę przełożonego, m.in. poprzez selektywną faworyzację innych pracowników oraz niedostrzeganie wkładu i zasług pracownika. Następny, znaczący stresor to brak wyraźnych osiągnięć w pracy. Dotyczy to szczególnie pracowników o długim stażu, często pracujących przez wiele lat na tym samym stanowisku i w tym samym miejscu pracy. Ten rodzaj stresu, ze względu na czas jego oddziaływania możemy nazwać już chronicznym. Jego długotrwałe występowanie niewątpliwie znacznie deprecjonuje poczucie własnej wartości pracownika. Inne istotne stresory występujące w miejscu pracy to brak uznania społecznego w środowisku pracy, brak możliwości podejmowania decyzji, nagłe zwolnienie lub zbyt szybki awans, złe relacje z przełożonym i współpracownikami a także niekorzystne warunki fizyczne.

Każdy rodzaj stresu zawodowego może wywoływać określone objawy i pogarszać funkcjonowanie pracownika zarówno w sferze fizjologicznej, behawioralnej jak i psychicznej. Skutki stresu zawodowego możemy ogólnie podzielić na bezpośrednie i pośrednie. Do bezpośrednich możemy zaliczyć takie reakcje jak: zakłócenie czynności w pracy, błędy i tym samym stwarzanie zagrożenia w miejscu pracy, natomiast do pośrednich, przede wszystkim konsekwencje psychosomatyczne stresu. Najczęściej pojawiającymi się sygnałami świadczącymi o występowaniu zjawiska stresu zawodowego są: uporczywe myślenie o pracy w domu, ogólne napięcie, lęk, niepokój ruchowy, szybsza mowa, wahania nastroju, niekontrolowane reakcje emocjonalne, szybsze wpadanie w irytacje, zaburzenia snu, stany depresyjne, poczucie wyczerpania, problemy w dostrzeganiu i komunikowaniu swoich problemów. Inne konsekwencje oddziaływania stresu to absencja w pracy, często spostrzeganie swojego statusu jako niski a także wspomniane już licznie tworzące się zaburzenia psychosomatyczne.

Człowiek stający w obliczu stresu zmuszony zostaje podejmować różne działania mające na celu ochronę całej swojej osoby na różnych poziomach funkcjonowania. Jest to konieczne w celu przywrócenia stanu względnej równowagi organizmu, która została zaburzona w wyniku działania stresu a która jest niezbędna do poprawnego funkcjonowania. W związku z tym ludzie podejmują różne strategie radzenia sobie ze stresem, a ich wybór zależny jest od możliwości adaptacyjnych jednostki, właściwości osobowości, posiadanych zasobów i sposobności ich wykorzystania, a także od rodzaju zaistniałego zdarzenia stresowego i jego intensywności. Radzenie sobie stanowi specyficzną formę aktywności wobec stresu. Nie oznacza to jednak, że ludzie zawsze aktywnie zmagają się stresem i przeciwstawiają się trudnym, stresującym sytuacjom. Reakcje ludzkie na stres są bardzo zróżnicowane i mogą przybierać rozmaite formy. I tak jedni mogą aktywnie przeciwstawiać się napotykanym trudnościom, inni mogą ograniczać się tylko do reakcji obronnych mających na celu opanowanie skutków działania stresu a jeszcze inni mogą ograniczać się do stosowania strategii ucieczkowych.

 

Bibliografia:

Aouil B., Strategie i style radzenia sobie ze stresem w sytuacji kryzysowej.

Cieślak R., Wsparcie społeczne jako sposób radzenia sobie ze stresem w pracy,1994.

Cieślak R., Wsparcie społeczne, stres i zdrowie, red. Heleny Sęk i Romana Cieślaka, Warszawa 2004, PWN.

Heszen I., Sęk. H., Psychologia zdrowia, Warszawa 2008, PWN.

Hetherington, A., Wsparcie psychologiczne w służbach ratowniczych, Gdańsk 2004, GWP.

Mc Kenzie C., Doskonała kontrola stresu : wszystko, czego potrzebujesz, aby udało ci się za pierwszym razem , Poznań 2000, Dom Wydaw. Rebis.

Ogińska-Bulik N., Juczyński Z., Osobowość stres a zdrowie, Warszawa 2008. Difin.