opracowała: Emilia Aniela Mik
Terapia grupowa stanowi formę psychoterapii, jaka rozwinęła się na bazie wielu teorii psychologicznych, tworzonych w kontekście konkretnych nurtów. Jednocześnie jest ona niejako mieszanką tych teorii, a więc formą zintegrowanej teoretycznie terapii grupy ludzi. Cele terapii mogą być różnorakie, a koncentrują się m.in. wokół poprawy komunikacji społecznej członków grupy, pracy nad konkretnymi objawami pacjentów lub odkrywania i pracy nad nierozwikłanymi dotychczas indywidualnymi problemami, konfliktami intrapsychicznymi osób w grupie.
[REKLAMA]
Praca z grupą jest niezwykle interesująca ze względu na fakt niezwykłej dynamiki treści, jakie się w niej pojawiają. Emocje pojawiające się u poszczególnych członków są analizowane poprzez grupę, udzielana jest natychmiastowa informacja zwrotna (również ta niezwerbalizowana) co powoduje, że grupa stanowi swoisty tygiel poznawczo-emocjonalny.
Praca z kilkorgiem osób w psychoterapii grupowej często zwiększa szanse np. skutecznej redukcji objawów, dzięki czemu psychoterapia grupowa jest coraz częściej wykorzystywana na oddziałach psychiatrycznych, jak również w tych grupach pacjentów, u których zaburzenia psychiczne idą niejako w parze z objawami somatycznymi (szeroka gałąź badań nad znaczeniem terapii grupowej w przypadku pacjentów onkologicznych, u których występuje szerokie spektrum objawów depresyjnych u chorujących na nowotwory).
Na podstawie doświadczeń amerykańskich psychologów i psychiatrów pracujących metodą terapii grupowej stworzono listę 20 czynników leczących w psychoterapii zbiorowej.
Grupy tworzone są oparciu o różne kryteria, mogą wiec składać się z osób o podobnych objawach klinicznych, jak w przypadku grup wsparcia dla osób chorujących na białaczkę czy HIV. Mogą być tworzone na oddziałach psychiatrycznych, wówczas składać się będą z pacjentów hospitalizowanych borykających się z chorobami różnego typu, czy też podobnych jak ma to miejsce na oddziałach leczenia uzależnień.
Na podstawie doświadczeń amerykańskich psychologów i psychiatrów pracujących metodą terapii grupowej stworzono listę 20 czynników leczących w psychoterapii zbiorowej.
A zatem mówimy o akceptacji, czyli poczuciu bycia zrozumianym przez grupę, bez zagrożenia bycia ocenianym czy poddanym krytyce.
Altruizm jako naturalna tendencja do zrozumienia i pomocy innym członkom grupy, to poświecenie swoich potrzeb w imię pomocy innym.
Empatia jako współodczuwanie z członkami grupy.
Identyfikacja, pojęcie zaczerpnięte z teorii psychodymicznych, czyli wpisywanie w obraz własnego Ego potrzeb i wartości innych członków grupy.
Indukcja jako proces, w którym emocje, jakie przeżywa dana osoba są rozumiane i współodczuwane przez pozostałych członków grupy.
Interakcja, czyli swobodna wymiana myśli, uczuć, emocji pomiędzy osobami osobami grupie.
Interpretacja, czyli próby terapeuty wytłumaczenia, opisu mechanizmów obronnych, lęków i konfliktów, jakich doświadcza osoba będąca w grupie. Interpretacja ma pokazać klientowi jak jego problemy oraz zachowania są postrzegane tak, aby bardziej je zrozumieć.
Katharsis jako wyzwolenie myśli i wypieranych konfliktów jednoczesną reakcją emocjonalną.
Kohezja, czyli tzw spójność wyrażona w tym, że wytwarza się w członkach grupy poczucie, iż pracują oni razem nad problemem, angażują się w równym stopniu i rozwiązują problemy wspólnie.
Korektywne doświadczenie rodzinne czyli proces, w którym członkowie grupy wcielają się w członków rodziny konkretnej osoby z grupy. Osoba ta może wówczas pracować nad konfliktami wytworzonymi wewnątrz własnej rodziny posługując się w tym celu doświadczeniami uzyskiwanymi z interakcji z członkami grupy psychoterapeutycznej.
Naśladowanie, czyli intencjonalne imitowanie zachowanie jednego z członków grupy przez innych.
Natchnienie jako uczenie się optymizmu i wiary w siebie od innych osób w grupie.
Odreagowanie to ponowne przeżywanie trudnych treści, doświadczeń i odczuwanie ich silnie „tu i teraz”, wiąże się to z doświadczaniem emocji często trudnych, jakkolwiek staje się podstawą do osiągnięcia tak pożądanego w terapii wglądu.
Przeniesienie jest to skierowanie uczuć osoby z grupy na terapeutę. Osoba ta kieruje również myśli i lęki, które wcześniej, w dzieciństwie na przykład, żywił wobec osoby bliskiej sobie. Teraz, będąc w grupie i doświadczając podobnych uczuć może być poddany obserwacji innych osób z grupy a jego zachowanie jest analizowane, omawiane i przez niego samego rozumiane.
Testowanie realności jako jest to pewna umiejętność, jakiej osoby w grupie uczą się, polegająca na ocenie rzeczywistości poza sobą, na poznawczej ocenie świata widzianego oraz racjonalnej analizie tego, co dostrzegają. Dla osób pochłoniętych dotychczas analizowaniem świata wyłącznie przez wąski pryzmat własnej osoby jest to doświadczenie o tyle ciekawe, nowe i znaczące, iż uczy zachowywać dystans jak również pewien umiar w odnoszeniu wszystkich treści płynących z zewnątrz wyłącznie do siebie, do własnego Ego.
Uczenie się, czyli wszystkie zdolności, umiejętności społeczne, które osoba w terapii nabywa poprzez aktywny w niej udział.
Uogólnianie jako zdolność osoby w terapii do dostrzegania podobieństw między swoimi problemami kłopotami innych osób, nie wyolbrzymianie swoich trudności a dostrzeganie, że inni ludzie cierpią podobnie.
Uwierzytelnianie konsensualne rozumiane jako potwierdzanie własnych interpretacji rzeczywistości poprzez porównanie ich z koncepcjami innych osób w grupie, co daje szerszy kontekst i możliwość analizy treści dotychczas dominujących w życiu osoby.
Wentylacja jako jawna ekspresja myśli i uczuć wyrażana w stosunku do członków grupy.
Wgląd, czyli zrozumienie myśli i uczuć o charakterze dezadaptacyjnym, schematów, jakimi osoba posługiwała się dotychczas życiu oraz możliwość zmiany ich w chwili obecnej.
Kaplan H.I. Sadock B.J., Sadock V.A. (2004). Psychiatria kliniczna. Wrocław: Wydawnictwo Urban&Partner
Kratochvil St. (2002). Podstawy psychoterapii. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo