Motto tygodnia:

"Z miłością jest jak z masłem, od czasu do czasu trochę chłodu utrzymuje ją w świeżości"

Zarejestruj się! | Zaloguj

Ubezwłasnowolnienie

Dodany: 0000-00-00 00:00:00 przez

---

UBEZWŁASNOWOLNIENIE

jest wyrazem troski, pomocy i opieki wobec osób, które nie potrafią same się o siebie zatroszczyć, pomóc sobie i zaopiekować sobą. To nie jest piętno, bo nie ma żadnego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, a także nie zaznacza się tego faktu prawnego np. w dowodach tożsamości. Z chwilą osiągnięcia pełnoletności człowiek nabywa pełną zdolność do czynności prawnych. Od tej chwili jego rodzice lub opiekunowie tracą prawa i obowiązki do opiekowania się nim, zarządzania jego majątkiem i reprezentowania go. Osoba pełnoletnia może sama o sobie decydować, swobodnie zawierać umowy, dysponować majątkiem, decydować o swoim zdrowiu i ewentualnym leczeniu.

W przypadku niektórych osób upośledzonych umysłowo lub chorych psychicznie ta prawna zdolność do samodzielnego kierowania swoim życiem i pozbawienie opieki, reprezentacji w stosunkach prawnych mogą okazać się niebezpieczne. Począwszy od spraw majątkowych, w których to osoby upośledzone umysłowo mogą być oszukane, wykorzystane, wciągnięte do zawierania niekorzystnych umów, a skończywszy na sprawach dotyczących ochrony zdrowia i życia. Znane są przypadki, że lekarze nie mogli uratować życia pełnoletniej osobie upośledzonej umysłowo, która nie zgadzała się na przeprowadzenie niezbędnej operacji.

Ubezwłasnowolnić można - osobę upośledzoną umysłowo niezależnie od stopnia upośledzenia (głębokie, znaczne, umiarkowane, lekkie), chorych psychicznie albo cierpiących na zaburzenia psychiczne wynikające np. z pijaństwa lub narkomanii. Samo jednak upośledzenie umysłowe lub stan psychiczny danej osoby nie jest podstawą ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnowolnić można jedynie, gdy upośledzenie albo choroba psychiczna wpływa na niemożność lub ograniczenie kierowania przez nią swoim postępowaniem.

Ubezwłasnowolnia się dopiero w wieku, w którym dziecko nabywa zdolność do czynności prawnych. Taką zdolność w ograniczonym stopniu nabywa ono, kończąc trzynaście lat, w pełni natomiast, kończąc lat osiemnaście (wyjątkiem jest kobieta, która za zgodą sądu zawarła związek małżeński przed ich ukończeniem, ale po skończeniu lat szesnastu). A zatem po osiągnięciu przez dziecko lat trzynastu można je ubezwłasnowolnić całkowicie, a po osiągnięciu osiemnastu całkowicie lub częściowo.

Ubezwłasnowolnienie całkowite - pozbawia możliwości dokonywania czynności prawnych. Taka osoba nie może, więc np. podarować lub sprzedać swojego majątku albo jego części, nie może niczego wartościowego kupić, wynająć mieszkania, zobowiązać się do wykonania jakiegoś dzieła lub zlecenia, oświadczać swojej woli, np. w kwestii przyjęcia darowizny lub testamentu. W jej imieniu tylko rodzice, opiekun lub kurator mogą dokonać czynności, które odniosą ważne skutki prawne. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może sama ani przez przedstawiciela zawrzeć małżeństwa, uznać dziecka, sporządzić lub odwołać testamentu. Taka osoba samodzielnie może dokonać jedynie czynności, które są określane w ustawie jako drobne, bieżące sprawy życia codziennego; będą to np. drobne zakupy, korzystanie z drobnych usług, np. fryzjera.

Ubezwłasnowolnienie częściowe - ogranicza zdolność do pewnych czynności prawnych. Osoba pewnych czynności prawnych może dokonywać samodzielnie, pewnych jedynie za zgodą przedstawiciela ustawowego, ale są też takie, których nie może ona dokonać, gdyż będą nieważne. Samodzielnie osoba ubezwłasnowolniona częściowo może dokonać czynności związanych z umowami powszechnie zawieranymi w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (drobne zakupy, korzystanie z drobnych usług). Może ona podejmować działania nie będące ani zobowiązaniem (np. do wykonania jakiegoś zlecenia), ani rozporządzeniem (np. rozporządzeniem majątkiem). Może ona swobodnie bez zgody przedstawiciela ustawowego (przedstawicielem ustawowym osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest kurator) zarządzać swoim zarobkiem, chyba, że z ważnych powodów sąd opiekuńczy postanowi inaczej. Może ona również swobodnie rozporządzać przedmiotami majątkowymi, które przedstawiciel ustawowy oddał jej do swobodnego użytku. Większość jednak czynności prawnych dokonywanych przez osobę ubezwłasnowolnioną częściowo do swej ważności wymaga zgody przedstawiciela ustawowego. Będą to wszelkie czynności zobowiązujące i rozporządzające, czyli np.: kupno, sprzedaż (rzeczy wykraczających poza zakres drobnych bieżących spraw życia codziennego), darowizna, zlecenie, najem itd. Warto dodać, że w sprawach ważniejszych kurator będzie musiał dodatkowo uzyskać zgodę sądu opiekuńczego, np. na sprzedaż mieszkania. Ubezwłasnowolniony częściowo może zawrzeć małżeństwo. Należy podkreślić, że w przypadku osób upośledzonych umysłowo lub chorych psychicznie potrzebna jest na to zgoda sądu. Natomiast czynnościami, których ubezwłasnowolniony częściowo dokonać nie może, będą np.: sporządzenie, zmiana lub odwołanie testamentu.

 

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć do sądu tylko określony w kodeksie postępowania cywilnego krąg osób; należą do niego: małżonek osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, jej krewni w linii prostej (rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki), rodzeństwo, przedstawiciel ustawowy (opiekun), przysposabiający (ten, który adoptował osobę, która ma być ubezwłasnowolniona) i prokurator. Owi krewni w linii prostej i rodzeństwo tracą uprawnienie do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie, jeżeli osoba, o której ubezwłasnowolnienie wnioskują, ma przedstawiciela ustawowego. A zatem jeżeli dziecko ma rodziców, nie mogą wniosku złożyć, np. dziadkowie, brat, siostra, lub, jeżeli dziecko ma opiekuna - wniosku nie mogą złożyć rodzice (np. pozbawieni praw rodzicielskich) czy też inni jego krewni. Wniosek o ubezwłasnowolnienie może też złożyć prokurator. Decyzję o złożeniu takiego wniosku może on podjąć, jeżeli zauważy taką potrzebę w związku z toczącym się innym postępowaniem albo, jeżeli sam otrzyma zawiadomienie o osobie, która wypełnia przesłanki ubezwłasnowolnienia.

Osoby nie należące do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie, a widzące potrzebę ubezwłasnowolnienia np. dalszego krewnego lub obcej osoby potrzebujących pomocy mogą złożyć wniosek do prokuratora o wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie.

We wniosku o ubezwłasnowolnienie powinno zostać określone, czy żąda się ubezwłasnowolnienia całkowitego czy częściowego. Ma to znaczenie ze względu na czas złożenia wniosku. O ubezwłasnowolnienie całkowite można złożyć wniosek po ukończeniu przez osobę, która ma być ubezwłasnowolniona, lat trzynastu. O ubezwłasnowolnienie częściowe najwcześniej na rok przed osiągnięciem przez osobę, która ma być ubezwłasnowolniona, pełnoletności. Do wniosku muszą być dołączone dokumenty potwierdzające przynależność wnioskodawcy do kręgu osób mogących wnioskować o ubezwłasnowolnienie danej osoby, np. odpis aktu urodzenia dziecka. Wymagane są również świadectwa o stanie zdrowia lub umysłowym osoby, która ma być ubezwłasnowolniona; w przypadku osób upośledzonych umysłowo będą to np. świadectwo od lekarza psychiatry albo psychologa.

 

Obowiązki opiekuna:

PIECZA to znaczy, że opiekun musi zadbać, aby ubezwłasnowolniony miał środki do życia (w razie ich braku opiekun powinien dochodzić dla niego odpowiednich świadczeń), aby miał on zapewnioną opiekę lekarską, aby sobie nie szkodził, aby nie stwarzał zagrożenia dla innych osób. To właśnie opiekun może się starać o umieszczenie, w razie konieczności, osoby ubezwłasnowolnionej w odpowiedniej placówce, np. domu pomocy społecznej, szpitalu. Jednak w takiej sprawie opiekun musi uzyskać zgodę sądu opiekuńczego.

ZARZĄDZANIE polega na dbaniu o majątek ubezwłasnowolnionego, stąd też określa się je pieczą nad majątkiem. Do pierwszych zadań opiekuna związanych z zarządem majątkiem ubezwłasnowolnionego należy sporządzenie inwentarza majątku ubezwłasnowolnionego i przedstawienie go sądowi. Jeżeli ten majątek jest nieznaczny, sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna z tego obowiązku.

REPREZENTOWANIE to znaczy zastępowanie osoby będącej pod opieką w dokonywaniu czynności prawnych, składaniu oświadczeń woli. Istnieje jednak zastrzeżenie, że we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby ubezwłasnowolnionej lub jej majątku, opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego. Opiekun ma również obowiązek w terminach oznaczonych przez sąd, nie rzadziej jednak niż raz w roku, sporządzać sprawozdanie dotyczące osoby pozostającej pod opieką oraz rachunki z zarządu jej majątkiem.

 

PRZEDE WSZYSTKIM DOBRO

Ubezwłasnowolnienie nie musi trwać do końca życia osoby ubezwłasnowolnionej. Prawo przewiduje możliwość uchylenia lub zmiany ubezwłasnowolnienia. Jeżeli odpadną przesłanki ustanowienia ubezwłasnowolnienia, sąd może je uchylić lub zamienić całkowite na częściowe (możliwa jest również odwrotna sytuacja).

Ubezwłasnowolnienie ma służyć przede wszystkim dobru osoby, która zostaje ubezwłasnowolniona. Tym powinni kierować się wnioskodawcy, ale również sąd, orzekając ubezwłasnowolnienie, tym bardziej, że dyrektywa ta wielokrotnie była akcentowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Ubezwłasnowolnienie - strach czy niewiedza.

W sprawach o ubezwłasnowolnienie właściwy jest sąd okręgowy miejsca zamieszkania osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, a w braku miejsca zamieszkania - sąd miejsca jej pobytu.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć jedynie: krewny w linii prostej (jednak krewni osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, nie mogą zgłaszać wniosku o wszczęcie postępowania jeżeli osoba ta ma przedstawiciela ustawowego, małżonek, przedstawiciel ustawowy.

Osoby nie należące do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie, a widzące potrzebę ubezwłasnowolnienia np. dalszego krewnego lub obcej osoby potrzebującej pomocy mogą złożyć wniosek do prokuratora o wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie.

 

Wniosek o ubezwłasnowolnienie powinien zawierać:

• zakres ubezwłasnowolnienia (częściowe lub całkowite),
• krótkie uzasadnienie przyczyn dla których wniosek został złożony,
• stan cywilny osoby, która ma być ubezwłasnowolniona (jeżeli uczestnik pozostaje w związku małżeńskim, należy podać jego imię, nazwisko i adres).

 

Do wniosku należy dołączyć:

• aktualne zaświadczenie lekarskie z rozpoznaniem choroby,
• odpisy aktów stanu cywilnego wykazujące stopień pokrewieństwa w linii prostej między wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania.

 

Wniosek i wszystkie załączniki składane są w:

•  4 egzemplarzach gdy uczestnik postępowania (osoba, która ma być ubezwłasnowolniona) jest stanu wolnego;
•  5 egzemplarzach gdy uczestnik postępowania pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie jest osobą składającą wniosek.

 

ILE KOSZTUJE SPRAWA O UBEZWŁASNOWOLNIENIE ?

Po złożeniu sprawy sędzia referent wzywa wnioskodawcę do uiszczenia:

• opłaty stałej - 40 zł
• opłata dla biegłego: 500 zł

 

---

 

 . . (Miejscowość). . . dnia . . . (Data) . . .

Sąd Okręgowy

w . . . (Miejscowość siedziby sądu) . . .

Wydział Cywilny

Wnioskodawca: . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .

Uczestnik: . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .

                             Wniosek

                                  o ubezwłasnowolnienie częściowe/całkowite

Wnoszę o:

I. Ubezwłasnowolnienie całkowite/częściowe . . .(Imię, nazwisko uczestnika) . . . syna/córki . . .(Imiona i Nazwiska rodziców uczestnika) . . . ur. . . .(Data urodzenia uczestnika) . . . r. w . . .(Miejscowość urodzenia) . . . zamieszkałego/łej w . . .(Adres zamieszkania uczestnika) . . . – z powodu choroby psychicznej/niedorozwoju umysłowego/zaburzeń czynności psychicznych;

II. Ustanowienie kuratora/doradcy tymczasowego, który będzie strzegł interesów uczestnika postępowania, o ile, stosownie do treści art. 547 k.p.c., potrzeba taka zajdzie;

III. Zarządzenie zbadania uczestnika postępowania przez biegłego lekarza psychiatrę z listy biegłych Sądu Okręgowego w . . .(Miejscowość siedziby sądu) . . .;

Ponadto wnoszę o:

IV. Zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych;

V. Przeprowadzenie dowodów ze:

świadków:

• 1. . . . . . . . . . . . . . .
• 2. . . . . . . . . . . . . . .
• 3. . . . . . . . . . . . . . .
• 4. . . . . . . . . . . . . . .

(Imiona, nazwiska i adresy zamieszkania świadków)

dokumentów:

• 1. . . . . . . . . . . . . . .
• 2. . . . . . . . . . . . . . .
• 3. . . . . . . . . . . . . . .
• 4. . . . . . . . . . . . . . .

Uzasadnienie

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . .

(Własnoręczny podpis wnioskodawcy)

Załączniki:

• - Odpis wniosku w 3 egzemplarzach
• - Odpis skrócony aktu małżeństwa – dla kobiet
• - Odpis skrócony aktu urodzenia lub aktu małżeństwa – dla mężczyzn
• - Zaświadczenie o aktualnym stanie zdrowia psychicznego uczestnika postępowania

 

 

---

 

Żródła:

• www.prawoity.pl
• www.ind.org.pl
• informator o chorobach psychicznych fundacji OVUM