| Genogram | Jest to narzędzie wykorzystywane w psychoterapii zarówno indywidualnej jak i grupowej. Polega na narysowaniu przez klienta lub pacjenta drzewa rodzinnego, składającego się najmniej z trzech pokoleń. Dostracza wiadomości o poszczególnych osobach w rodzinie jak również pozwala na określenie stosunków między nimi. Główną jego zaletą jest możliwość tworzenia przyczyn aktualnej sytuacji rodziny na podstawie analizy powtarzających się wzorców relacji oraz mitów przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Tak więc dzięki tej technice, możemy bardziej zrozumieć rodzinę, szczególnie w wymiarze wielopokoleniowym. Namysłowska I. (2000) Terapia Rodzin. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii. |
| Zaburzenia psychoseksualne |
Zaburzenie psychiczne skoncentrowane wokół zahamowań, dysfunkcji i dewiacji seksualnych. |
| Zaburzenie dysmorficzne | (dysmorfofobia) należy do spektrum zaburzeń hipochondrycznych. Pacjent jest zaabsorbowany dostrzeganymi wyłącznie przez siebie zniekształceniami własnego ciała lub nadmiernym, wyolbrzymionym zatroskaniem drobnymi fizycznymi nieprawidłowościami (i tak np garb na nosie może w oczach osoby urosnąć do rangi wielkiej dysproporcji wykluczającej wychodzenie do społeczeństwa, kontakt z innymi w obawie przed krytyką). Cameron A.D. (2004). Psychiatria. Wrocław: Wydawnictwo Urban&Partner |
| Zaburzenie lękowe | Zaburzenie psychiczne, które odznacza się pobudzeniem fizjologicznym i poczuciem napięcia, drżeniem, trzęsieniem się i nieuzasadniną obawą. Zimbardo P.G. (2004) Psychologia i życie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN |
| Zaburzenie myślenia | Wszelkie nieprawidłowości mowy, komunikacji oraz treści myśli. Jest to podstawowa cecha schizofrenii. Objawia się rozmaicie- od otamowania i niedokojarzenia do całkowitego rozkojarzenia, splątania oraz urojeń. Dochodzi do naruszenia reguł semantycznych i syntaktycznych, co wyraża się niezgodnością myślenia z poziomu wykształcenia, inteligencji oraz kultury środowiska chorego. |
| Zaburzenie neurotyczne | zaburzenie psychiczne, w którym jednostka nie wykazuje oznak patologii mózgowej ani głębokiej irracjonalności myślenia, nie łamie też podstawowych norm, doświadcza jednak subiektywnego cierpienia, zwłaszcza lęku. Zimbardo P.G. (2004) Psychologia i życie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN |
| Zaburzenie osobowości wielorakiej | zaburzenie dysocjacyjne, w którym różne aspekty osobowości funkcjonują wzajemnie od siebie niezależnie, tworząc pozór posiadania przez jedną osobę dwu lub więcej odrębnych osobowości. Zimbardo P.G. (2004) Psychologia i życie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN |
| Zaburzenie psychosomatyczne | zaburzenie somatyczne, którego wystąpienie lub pogorszenie można przypisać przede wszytskim działaniu długotrwałego stresu emocjonalnego lub innych czynników natury psychologicznej. Zimbardo P.G. (2004) Psychologia i życie. Warszwa: Wydawnictwo Naukowe PWN |
| Zastyganie katatoniczne | Samodzielne przyjmowanie nienaturalnej lub niezwykłej pozycji ciała, zwykle długo utrzymywanej. Niekiedy nagle przechodzi w podniecenie katatoniczne. |
| Zespół reflektujący | Występuje w terapii systemowej. Jest to grupa psychoterapeutów, którzy w trakcie sesji znajdują się za lustrem weneckim tzw. szybą jednostronną lub w tym samym pomieszczeniu razem z rodziną i terapeutą, ale wówczas nie mogą zabierać głosu, aż do momentu, kiedy zostaną, o to poproszeni przez terapeutę. Dzięki zespołowi terapeuta i rodzina może zyskać nową perspektywę dotyczącą jej probelmu i w ten sposób spojrzeć na niego zupełnie innej strony. Namysłowska I. (2000) Terapia rodzin. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii. |
| Ześlizgiwanie się myśli (zbaczanie) | Stopniowe lub nagłe odbiegnięcie od wątku myślowego bez otamowania. Niekiedy pojęcie to bywa używane zamiennie z rozkojarzeniem myśli. |
| Złudzenie (iluzja) | Błędna interpretacja materiału spostrzeganego, gdy do narządu zmysłu rzeczywiście napływają bodźce z otoczenia. |
| Zmącenie świadomości | Takie postacie zaburzeń świadomości, w których występują- niepełna jej jasność, obniżenie czujności oraz luki w orientacji. Spotyka się w majaczeniu, otępieniu i zaburzeniach poznawczych. |